خاصیت گذردهی کم خاک رس خالص در مقابل مایعات پایه، در ترکيب با ژئوتکستايل، نوعی ژئوکامپوزیت بنام پوشش عایق بنتونیتی را تشکيل ميدهد. پوشش عایق بنتونیتی از دو لایه ژئوتکستایل در زیر و رو که مابین آنها مقدار مشخصی رس بنتونیت قرار گرفته تشکیل شده است، که این مجموعه با روشهای خاصی بهم متصل شده و غشاء یکپارچه نفوذ ناپذیر درمقابل مایعات را پدید می آورند. تغییر در عوامل تشکیل دهنده پوشش عایق بنتونیتی یعنی نوع ژئوتکستایل، نوع رس بنتونیت و تفاوت در روش اتصال این اجزا منجر به پیدایش انواع گوناگون پوشش عایق بنتونیتی شده است. لايه پوشش عایق بنتونیتی بدليل عملکرد رس بنتونيت، داراي خاصيت خود ترميمي است و نسبت به عواملي مانند سوراخ شدگي هاي موضعي آسيب پذير نيست. به همين دليل نصب پوشش عایق بنتونیتی بسادگي با ميخکوبي آن به سطوح انجام ميشود
انواع پوشش عایق بنتونیتی
متداول ترین نوع بنتونیت مورد استفاده، بنتونیت سدیم فعال است که بصورت پودر نرمی مابین دو لایه ژئوتکستایل قرار می گیرد. بنتونیت سدیم دارای قابلیت تورم تا 15 برابر حجم اولیه خود در حالت آزاد میباشد. بنتونیت در دو نوع خمیری و گرانولی بکار گرفته می شود که هر چند نوع گرانولی آن دیرتر شروع به تورم می کند، اما مقدار تورم نهایی آن با نوع خمیری یکسان خواهد بود. بنتونیت سدیم در مجاورت سیالات خنثی نظیر آب شیرین به خوبی منبسط می شود اما در صورتی که غلظت برخی یونها نظیر کلر، سدیم و منیزیم در سیال زیاد باشد مانع از تورم کامل و کاهش نسبی نفوذناپذیری آن خواهد شد. جهت استفاده در این موارد، بنتونیت سدیم را پلیمریزه میکنند که تا حد زیادی در بهبود خاصیت تورم بنتونیت موثر است. همچنین بنتونیت در مجاورت سیالات هیدروکربنی منبسط نمی شود که در چنین مواردی جهت دستیابی یه غشاء آب بند می بایست پوشش عایق بنتونیتی را قبل از مجاورت با سیال یعنی در مرحله نصب، پیش آبدهی نمود و قبل از آنکه رطوبت از بین برود ، روی آن را با خاک يا بتن پوشش داد.
نوع ديگر رس بنتونيت مورد استفاده در توليد پوشش عایق بنتونیتی ، بنتونيت کلسيم است، که بدليل ميزان تورم کمتر و جذب آب کندتر، عموما داراي کاربرد کمتري نسبت به بنتونيت سديم ميباشد.
روشهای پوشش عایق بنتونیتی
ژئوکامپوزیت پوشش عایق بنتونیتی متشکل از دو لایه ژئوتکستایل نبافته و یا ترکیبی از ژئوتکستایل نبافته در زیر و ژئوتکستایل بافته در روی پوشش عایق بنتونیتی میباشد. روش های گوناگونی نیز برای اتصال سه لایه تشکیل دهنده پوشش عایق بنتونیتی یعنی دو لایه ژئوتکستایل و یک لایه رس بنتونیت وجود دارد که عبارتند از :
دوختن لایه ها در ردیف های دوخت مشخص
استفاده از چسب و مواد شیمیائی
روش بافت سوزنی
در روش بافت سوزنی نوعی پوشش عایق بنتونیتی با ساختاری کاملا” یکپارچه و داراي مقاومت برشی بسیار زیاد در محل اتصال بین لایه های آن تولید میشود، که به همین علت اين روش بهترین و با کیفیت ترین روش تولید پوشش عایق بنتونیتی است. استفاده از سوزنکاری جهت تولید پوشش عایق بنتونیتی باعث توزیع یکنواخت رس بنتونیت و تثبیت وزن و ضخامت آن در تمام مدت تولید، حمل و نصب میگردد و همچنین در صورت تماس پوشش عایق بنتونیتی با آب یا رطوبت پیش از شروع بهره برداری، رس بنتونیت دچار تورم نا خواسته نميشود.
موارد کاربرد پوشش عایق بنتونیتی
پوشش عایق بنتونیتی مناسب جهت آب بندی فونداسیون و گود پروژه های ساختمانی
پوشش عایق بنتونیتی مناسب جهت آب بندی تونلهای احداث شده به روش “کندوپوش”
پوشش عایق بنتونیتی مناسب جهت آب بندی محلهای دفن بهداشتی پسماندهای شهری و صنعتی
پوشش عایق بنتونیتی مناسب جهت آب بندی محدوده بیرونی مخازن نگهداری مواد نفتی و شیمیائی